ΓΙΑΤΙ, ΛΟΙΠΟΝ, ΤΟΥΣ ΕΝΟΧΛΕΙ Η ΑΕΚ;
Entry posted by Yossarian in Γνώμες
520 views
Καθότι αυτά τα ζητήματα δεν απασχολούν την επίσημη ΑΕΚ, πιάνομαι από τα εξαιρετικά κείμενα του Σταύρου και του Advocato για να μοιραστώ δυο σκέψεις. Δεν είναι απάντηση φυσικά, είναι ιδέες για συζήτηση και ερμηνείες της ταυτότητας της ομάδας.
Οι αντίπαλοι λένε ότι την ΑΕΚ δεν την βλέπουν, ότι δεν τους απασχολεί και πως δεν είναι καν αντίπαλος. Ταυτόχρονα, όμως, μισούν ό,τι πρεσβεύει, πράγμα παράλογο εφόσον δεν ασχολούνται μαζί της. Η ερώτηση είναι: γιατί, λοιπόν, τους ενοχλεί η ΑΕΚ;
Ο κύριος στόχος
Στο πρώτο της καταστατικό, η ΑΕΚ ανακοινώνει δύο από τους στόχους ίδρυσης του σωματείου. Ο πρώτος είναι να “περισυλλέξει” τους Κωνσταντινουπολίτες της Αθήνας και του Πειραιά: “σκοπός του Συλλόγου είναι η περισυλλογή και συγκέντρωσις των εκ Κωνσταντινουπόλεως εν Αθήναις και Πειραιεί αθλητών προς συνέχισιν του έργου των διαφόρων Αθλητικών Σωματείων Κωνσταντινουπόλεως”. Η ΑΕΚ, λοιπόν, δεν φιλοδοξεί στις απαρχές της να γίνει “η μάνα όλων των προσφύγων”. Θα ήταν υπερβολικά φιλόδοξο ν’ ανακοινωθεί κάτι τέτοιο: υπάρχουν ήδη προσφυγικές ομάδες πολύ πριν το 1924 στην Αθήνα (Πανιώνιος, Απόλλωνας, κλπ). Θα ήταν, άλλωστε, δύσκολο να πειστούν αθλητές σε υπάρχοντες συλλόγους να στελεχώσουν μια καινούργια ομάδα.
Αντίθετα με τους Ολυμπιακό, Παναθηναϊκό και ΠΑΟΚ, καθώς και με βάση τις πρώτες κινήσεις της, η ΑΕΚ δεν χτίζεται ως μεγάλη ομάδα. Δεν συνδέει την τύχη της μ’ ένα λιμάνι (είτε του Πειραιά είτε της Θεσσαλονίκης), που σημαίνει ότι τα συμφέροντα του κόσμου της δεν συνδέονται με τις δραστηριότητες μιας περιοχής. Σ’ ένα λιμάνι, ολόκληρος ο πληθυσμός επωφελείται από την εκεί δραστηριότητα και η ομάδα γίνεται μια ομπρέλα των συμφερόντων όλων των κατοίκων: από εφοπλιστές μέχρι ψιλικατζήδες, όλοι εξαρτώνται από τη ζωή του λιμανιού. Δεν συνδέει την τύχη της ούτε με την πρωτεύουσα όπως ο Παναθηναϊκός και τα συμφέροντα μιας τάξης. Κι επίσης, σε αντίθεση με τον ΠΑΟΚ, δεν διαλύει σωματεία (ΑΕΚ Θεσσαλονίκης) με το σκεπτικό ότι δεν χωράνε περισσότερες από μια ομάδα Κωνσταντινουπολιτών στην πόλη.
Αυτή, λοιπόν, είναι μια πρώτη έκφανση διαφορετικότητας του συλλόγου: η ΑΕΚ δεν καταστρέφει τον αθλητικό της περίγυρο, ούτε συνδέεται με μια περιοχή, όπως θα δούμε παρακάτω.
Το γήπεδο της ΑΕΚ
Ο δεύτερος σαφής στόχος του καταστατικού είναι η δημιουργία ενός γηπέδου. Στο άρθρο 3)β) διαβάζουμε: “Δια της εξευρέσεως καταλλήλου γηπέδου προς εγκατάστασιν Γυμναστηρίου, όπου θα ασκούνται εις πάντα τα είδη και συστήματα αθλήσεως και γυμναστικής τα μέλη του Συλλόγου.”
Η πορεία για την κατασκευή γηπέδου δεν είναι ομαλή. Στην πραγματικότητα, πρόκειται περί μιας έκτασης που παραχωρείται αφηρημένα και είναι ανισόπεδη και γεμάτη κοτρώνες. Στο εξαιρετικό βιβλίο του Μακρίδη “Η ιστορία της ΑΕΚ” (Εκδόσεις Αθλητική Ηχώ, 1953), στο οποίο θα αναφερθώ σε άλλο σημείο του φόρουμ, διαβάζουμε:
“Γύρω στα 1926, με πρωτοβουλία του κ. Ιωάννη Χρυσάφη, που ήταν Σύμβουλος της ΑΕΚ και Μέλος της “Κεντρικής Επιτροπής Στεγάσεως Προσφύγων” έγιναν ενέργειες στο Υπουργείο Προνοίας και παραχωρήθηκε στην “Κεντρική Επιτροπή Στεγάσεως (Προσφύγων)” ένας δενδροφυτευμένος και ανώμαλος χώρος στην (Νέα) Φιλαδέλφεια.
Η Επιτροπή χαρακτήρισε τον χώρο σαν Γυμναστήριο – μελλοντικό βέβαια – για τα παιδιά των προσφύγων.
Το πρώτο βήμα είχε γίνει. Παιδιά των προσφύγων ήταν και οι αθληταί και ποδοσφαιρισταί της ΑΕΚ και φυσικά ο χώρος ανήκε και σ’ αυτούς.
Τον καιρό όμως εκείνο ο Συνοικισμός Νέας Φιλαδελφείας προχωρούσε και ήταν κίνδυνος αν δεν μετατρέπονταν ο χώρος σε πραγματικό Γυμναστήριο να καταληφθή από τους οικιστάς. Οι ΑΕΚτζήδες φίλαθλοι και ποδοσφαιρισταί εμπρός στον κίνδυνο (αυτό) πήραν μια πραγματικά ιστορική απόφασι.
Μαζεύθηκαν ένα βράδυ καμμιά εκατοσταριά, με τσεκούρια, φτυάρια, μαχαίρια και ξύλα και δουλεύοντας αδιάκοπα κάτω από το φως του φεγγαριού ως το πρωΐ, ξερρίζωναν όλα τα δένδρα.
Όσοι έζησαν τις στιγμές εκείνες δεν τις ξέχασαν ποτέ. Ήταν ένα θέαμα καταπληκτικό και μεγαλειώδες.
Ύστερα, με εθελοντική κυρίως εργασία βάλθηκαν να δώσουν στον χώρο κάποια μορφή Γηπέδου. Χρησιμοποιώντας την πέτρα που περίσσευε από τα υλικά των εργολάβων που έκτιζαν τα προσφυγικά σπίτια, ύψωσαν μια πρόχειρη μάνδρα. Με τον καιρό η “σκηνοθεσία” του Γηπέδου συμπληρώθηκε με ένα ξύλινο περίφραγμα.”
Το γήπεδο της ΑΕΚ γίνεται τοπόσημο και τόπος συνάθροισης όχι μόνο των οπαδών της ΑΕΚ, αλλά σύμφωνα με μαρτυρίες, και προσφύγων που αναζητούν στις κερκίδες του σταδίου τους χαμένους συγγενείς τους.
Η Νέα Φιλαδέλφεια, που όλοι αγαπάμε, γίνεται η πόλη της ΑΕΚ. Όμως, όπως δείχνει η ιστορία, είναι επίσης μια περιοχή που μπορεί να ζήσει και χωρίς την ΑΕΚ: ψηφίζει ενάντια στην ανέγερση του γηπέδου της ΑΕΚ, πράγμα που δεν θα συνέβαινε με καμία άλλη απ’ τις μεγάλες ομάδες της χώρας.
Η ΑΕΚ μπαίνει στο μάτι των υπολοίπων
Μέσα σε 10-15 χρόνια, μέχρι τον Πόλεμο, η ΑΕΚ αλλάζει τη μοίρα της. Μέσα από τις επιτυχίες της και τις ομάδες που φτιάχνει, η ΑΕΚ εδραιώνεται ως μεγάλη ομάδα. Με βάση την ανάγνωση ότι δεν φτιάχτηκε για να γίνει μεγάλη ομάδα αλλά το κατόρθωσε, μπορεί κανείς να ισχυριστεί ότι είναι και η μεγαλύτερη όλων. Κι αυτή η υπέρβαση, θα έλεγα ότι είναι άλλη μια έκφανση διαφορετικότητας της ΑΕΚ.
Οι υπόλοιπες προσφυγικές ομάδες προφανώς δεν χαίρονται για αυτό. Η ΑΕΚ εκείνα τα χρόνια δεν είναι μόνο ποδόσφαιρο: είναι και κλασικός αθλητισμός, έχει ποδηλασία και γυναικεία τμήματα, και γνωρίζει μεγάλες επιτυχίες. Το ότι το ποδόσφαιρο είναι η ναυαρχίδα του συλλόγου και το βεληνεκές του εξαρτάται από αυτό, είναι διαχρονικό πρόβλημα της ΑΕΚ και χρίζει άλλης ανάλυσης: είναι, όμως, αδιανόητο το βαρόμετρο ολόκληρου του συλλόγου να είναι μόνο ένα άθλημα και τα υπόλοιπα να αφήνονται σε παρακμή.
Ο Πανιώνιος, ο Απόλλωνας, και κάμποσα άλλα σωματεία, εποφθαλμιούν την επιτυχία της ΑΕΚ και αναφέρονται σε αυτήν με μίσος. Το ίδιο συμβαίνει με τον Ολυμπιακό και τον Παναθηναϊκό, που βλέπουν μια ομάδα να μπαίνει στο δίπολο που έχουν φτιάξει. Η ΑΕΚ κατακτά τίτλους, κάνει μεγάλες νίκες εναντίον τους, κερδίζει δόξα. Η ΑΕΚ επίσης δεν κερδίζει ποτέ την συμπάθεια των αντιπάλων της: για παράδειγμα, οι Ολυμπιακοί θέλουν πάντα ισχυρό τον Παναθηναϊκό, όπως και το αντίστροφο. Για την ΑΕΚ δεν ακούγεται αυτό: είναι πάντα μια ξένη, μια ομάδα περιττή για τα γούστα τους, που η δυναμική της πρέπει να εξαφανιστεί με κάθε τρόπο (πχ αρπαγή Μπάγεβιτς) και κάθε μέσο (πχ δολοφονία Μιχάλη).
Η διαφορά της ΑΕΚ με τους υπόλοιπους και τι τους ενοχλεί
Στην εποχή του επαγγελματικού ποδοσφαίρου, η διαφορετικότητα έχει μετατραπεί σε μια έννοια που μπορεί εύκολα να κατατροπωθεί. Για παράδειγμα, η μεταγραφή Λιούμπισιτς (με ευθύνη της τότε διοίκησης και όχι του παίχτη) είναι μια έκπτωση στις αρχές του συλλόγου. Η δε μη ένσταση στο θέμα των δελτίων του ΠΑΟΚ, είναι μια διαστρέβλωση του τι μπορεί να σημαίνει η διαφορετικότητα (στην πραγματικότητα, πρόκειται περί ατιμίας απέναντι στα συμφέροντα της ΑΕΚ).
Πέρα από το γεγονός ότι η ΑΕΚ κατόρθωσε να υπερβεί το πεπρωμένο της και να γίνει μέσα σε μια δεκαετία μεγάλη ομάδα, πέρα από το ότι δεν διέλυσε καμία άλλη ομάδα για να το κατορθώσει αυτό, πέρα ακόμα από το ότι η ΑΕΚ είναι η μάνα όλων των προσφύγων, αλλά και πέρα απ’ τ’ ότι ο κόσμος της έφτιαξε το γήπεδο με τα χέρια του, υπάρχει και κάτι ακόμα που το βρίσκω θεμελιώδες.
Οι μεγάλοι της αντίπαλοι έφτιαξαν ο καθένας για λογαριασμό του έναν κόσμο και περιχαρακώθηκαν μέσα σ’ αυτόν. Έστησαν, δηλαδή, ένα σκηνικό θεάματος κι όχι μια κοινότητα νοήματος. Ακολούθησαν το πεπρωμένο τους, δεν παρέκκλιναν απ’ αυτό (για παράδειγμα, στις παρακμές τους εξακολουθούν να θεωρούν τους εαυτούς τους μεγάλες ομάδες). Η ΑΕΚ, όμως, επέλεξε να μην κατοικήσει σ’ ένα πλαστό σύμπαν. Αντίθετα, η ΑΕΚ συγκρότησε τη συλλογική της ταυτότητα μέσω αφηγήσεων, οι οποίες και αποτυπώνονται στη μνήμη και δοκιμάζονται στο δημόσιο χώρο.
Η ΑΕΚ κατέκτησε με το σπαθί της να είναι μεγάλη ομάδα, η ΑΕΚ έφτιαξε γήπεδο με τα χέρια του κόσμου της, η ΑΕΚ δοξάστηκε με τον αγώνα της και μόνο, η ΑΕΚ περπάτησε μέσα στον Πόλεμο το ’99. Η ΑΕΚ αρθρώνει μια αφηγηματική ταυτότητα απέναντι σε ομάδες που λειτουργούν ως brand περιοχών. Γι’ αυτό και η ΑΕΚ γεννάει οπάδους ανά την Ελλάδα ακόμα και σε περιόδους που δεν το περιμένει κάποιος.
Αυτό την διαφοροποιεί από τους άλλους και γι’ αυτό πληρώνει ένα τίμημα βαρύ: στις περιόδους παρακμής της συμπεριφέρεται ως ομάδα που κατεβαίνει ράφι. Αυτές τις περιόδους τις ζει με το φόβο μήπως παραμείνει εκεί. Όμως στα σκοτάδια της, η ΑΕΚ βρίσκει τον τρόπο να επανεφεύρει τον εαυτό της κι όταν ακμάσει, δεν βλέπει κανέναν. Ύστερα, ο κύκλος επαναλαμβάνεται απ’ την αρχή.
ΥΓ: Ο Μακρίδης στον πρόλογο του βιβλίου του γράφει “για την δημοφιλή ΑΕΚάρα των χιλιάδων οπαδών της”. Δεν γνωρίζω αν υπάρχει άλλη καταγραφή νωρίτερα, με συγκινεί όμως να το βλέπω γραμμένο περισσότερα από εβδομήντα χρόνια πριν.
-
.svg.png)
26
-
3
6 Comments
Recommended Comments
Please sign in to comment
You will be able to leave a comment after signing in
Sign In Now